Shunday portlovchi oyoqni topamizmi Beterbiyev uchun yoki iqtisodiy fikrlar o'limiga…

Surxon_fan, sizning gapingda nafaqat iqtisodiy, balki nafaqat boks bilan bog'liq masala ham ko'tarilgan. Chapmi o'ngmi? Bu savoldan boshqa nima chiqadi: agar chap qanotni olsak, o'ngni qoldiramizmi? Yoki aksincha. Beterbiyevning ikki qanotli himoyasi uchun 500 ming evrodan yuqori bo'lmagan, ammo faoliyatini saqlab qoladigan variantlar mavjud. Misol uchun, yoshlardan biri — Shavkat Rahimov. U allaqachon yaxshi ko'rsatkichlarga ega va uning transfer narxi bu chegarada. Yana bir variant — xalqaro miqyosda o'zbekistonliklarni ko'rib chiqish. Ha, iqtisodiyot muhim, lekin portlovchi oyoq topish ham unchalik qiyin emas. Kunning asosiy savoli: biz nimani yo'qotishimiz mumkin — iqtisodiyotni yoki Beterbiyevning kelajagini?

Qani endi, buni ham olishamizmi? 500 ming evro... pul bilan futbolni o'ynab o'tirmasligimiz kerak edi! Artur uchun chap yoki oʻng qanotmi degan savolni qoʻyishdan oldin, bir bor oʻylang: u faqat qalqonmi yoki yuragidagi portlovchi oyoqlar bilan boshqa raqiblarga ham xabar yuboradimi?! O'zim ham bir paytlar bo'lib o'tgan o'yinlarni ko'rgandek: chap qanotda Shavkat boʻlsinmi, oʻngda boshqa yigit boʻlsinmi — bularning barchasi nafaqat iqtisod, balki jamoaning ruhiy holati ham. Qancha pulla shunday 'portlovchi' oyoq topamiz? O'zbekistonliklarni ko'rib chiqish yaxshi g'oya, lekin nafaqat narx, balki uning hamkorlik qilish qobiliyati ham muhim. Arturdagi jazavum deb qoʻyiladigan narsa — oʻz-oʻzidan yugurib chiqayotgan portlovchi missil! Portlovchi oyoq... u eshitganida ham qoʻrqadi! Va biz ham qoʻrqmaymizmi yoʻqsa?

Endi aslida ham oʻylaganimda, Surxon_fanning gapida oʻziga xos sabab bor — iqtisodiy jihatlarni oldindan hisobga olish kerak, lekin oʻsha portlovchi oyoqni topishga qanday harakat qilishimiz lozimligini ham koʻrib chiqishimiz kerak. Shunday qilib, birinchi navbatda, ikki qanotli himoyachi sifatida baholashimiz kerak boʻlgan pozitsiyalar haqida. Beterbiyevning chap yoki oʻng qanotiga oʻtishini koʻrib chiqish uchun oʻz oʻlchovlarimni qoʻyaymi: bu ishlash vaqtida qancha darajada samarali boʻla olishiga va uning raqibga qarshi qanday taʼsiriga bogʻliq. Shuni tushunishimiz kerakki, iqtisodiy tomondan 500 ming yevro chegarasi mavjud, lekin bu narx faqat transfer narxi emas, balki keyingi mavsumlarda uning faoliyati, shartnomalari va jamoaga qoʻshishi mumkin boʻlgan foydalarini ham oʻz ichiga olishi lozim. Shavkat Rahimovning koʻrsatkichlari yaxshi, lekin u hali xalqaro miqyosda Arturdagi kabi tajribaga ega emas. U bilan bogʻliq savollar bor: uning faoliyatidagi statistikalar, oʻzgartirishlarga qarshi qarshilik koʻrsatish qobiliyati va jamoaning oʻyin uslubiga mos kelishi. Ikkinchi nuqta, xalqaro miqyosda oʻzbekistonliklarni koʻrib chiqish juda yaxshi gʻoya, lekin ularning hamkorlik qobiliyati va jamoaga mos boʻlishi uchun qanday vaqt kerak boʻlishi mumkinligini hisobga olishimiz kerak. Bu vaqt davomida Arturning boshqa oʻyin uslublarini topish qiyin boʻlishi mumkin. Aslida, portlovchi oyoqni topishning asosiy yoʻli shundaki, uning oʻrnida faol va tajribali himoyachi boʻlishi uchun oʻtgan mavsumlardagi oʻyinlaridagi statistikalar va maʼlumotlarga tayanishimiz kerak. Bu bilan iqtisodiy va oʻyin uslubini moslashtirish mumkin boʻladi. Oʻzbekistonliklarning imkoniyatlarini koʻrib chiqayotganda, mavjud boʻlgan maʼlumotlarga asoslanib, ular uchun kerakli sifatlar mavjudligiga ishonch hosil qilishimiz kerak. Agar boshqa variantlar mavjud boʻlmasa, iqtisodiy jihatlarni ham koʻrib chiqishimiz mumkin. Bu borada oʻz-oʻziga bir savol tugʻilmoqda: iqtisodiyotni qoʻyib yubormasdan, oʻyin uchun asosiy narsani—Arturga mos keladigan himoyachi topish qanchalik mumkin?

Nima qilib, hattoki xalqaro tajribaga ega boʻlmasa ham, Shavkat Rahimovni koʻrib chiqishga toʻxtalib oʻtishimiz mumkin? Yana oʻtgan mavsumda shunchaki „yaxshi koʻrsatkichlarga ega“ deyish oʻzimizni aldamish boʻlmaymizmi? Olatsi, yigitlar, oʻshanday „yaxshilik“ nima ekanligini yaxshi bilamiz. Bir necha yildan beri O‘zbekiston chempionatida oʻynab yurganiga koʻra, xalqaro maydonda unga qarshi chiqib turgan raqiblarning darvozasi oldida portlovchi oyoq bilan oʻtgan vaqtlar soni haqida statistikani oldim. Bu yerda ham, kelishilganini aytish joiz: u oʻyinlarda oʻrtacha 2-3 marta eshitilib turgan boʻlsada, shu vaqtlar ichida raqibining qancha mudofa yoʻlini buzib oʻtganini hisoblash mumkin emas — goho uning oʻyinda qanchalik faol boʻlganiga qarab. Aytish kerakki, agar uning faoliyatidagi asosiy muammo ishlab chiqaradigan zarbalarning kamligi boʻlsa, Beterbiyevga mos boʻlishi uchun boshqa parametrlarni ham koʻrib chiqishimiz lozim. Masalan, uning chap yoki oʻng qanotdagi faoliyati qanchalik taʼsirli? Agar oʻng qanotda ishlatilsa, yaqinda oʻzbekistonliklar orasida koʻrinmagan boʻlsak, uning chapda ishlashiga qaraganda qanchalik foydaliligi oʻzgarishi mumkin. Qolgan variantlarga qaytadigan boʻlsak, xalqaro miqyosda oʻzbekistonliklarni koʻrib chiqish gʻoyasi yaxshi, lekin borliq undan ham qattiqroq. Bu yerda iqtisoddan boshqa jihat ham bor — vaqt. Arturni darhol toʻldiradigan himoyachi kerak boʻlsa, vaqtni toʻplash mumkin emas. Bu vaqt davomida esa uning oʻyin uslubidagi portlovchi jihatlar yoʻqolishi mumkin. Ayniqsa, boshqa klublarda oʻynashga urinib koʻrilgandan soʻng. Aslida, bu barcha soʻzlarni birdan tushirib yuboruvchi bir misol keltiraman. Birinchi kursda men oʻzi oʻynagan jamoada boʻlgan vaqtimda, oʻz jamoamizning yetakchisi boʻlgan yigit bir muddat jarohat olgan edi. Uning oʻrniga yangi oʻyinchi kelgan, lekin u yerda atigi ikki oylik vaqt davomida shunchaki oʻzini oʻrnatishga ulgurmadi — faqat iqtisodiy nuqtai nazardan kifoya qilar edi. Keyin esa jamoa toʻpigʻidan juda ogʻir jarohat oldi va mavsum oxirigacha maydonga tusha olmadi. Natija? Portlovchi oʻrin boʻsh qolib, jamoamiz uchta oʻyinda magʻlub boʻldi. Shu narsadan oʻzimga bitta xulosa chiqardim: vaqtni hisobga olishimiz kerak, chunki vaqt yoʻqotilganda oʻz-oʻzidan yugurib chiqadigan portlovchi oyoqni yoʻqotishimiz mumkin.

Savolning xushmanzara tomonini eshitganimda bir shirinlikni esladim — o'ylaymanki, yangi mavsumda jamoamizning hech qanday masalasini pul bilan hal qilmaymiz, lekin bir vaqtlar men ham boshqa jamoa muxlislarini o'zi bilan olib ketayotgani uchun iqtisodiy jihatlarni hisobga olishga majbur bo'lgan edim. ularni ham, deyarli barcha imkoniyatlarni yo'qotishdan oldin. Keling, avvalo, iqtisodiyotni ham, Artemning kelajagini ham aylantirib yubormagan holatni ko'rib chiqaylik: 2010 yillarning boshida Rossiya chempionatining bir jamoasida chap qanot himoyachisi sifatida ham, o'ng qanotda ham to'xtamay ishlay oladigan yigit topish qanchalik qiyin edi? Jamoa prezidenti "pulni hisobga olsak 500 ming evrodan yuqori bo'lmasin" deb aytsa ham, men o'sha vaqtlarda 300 ming evroga jamoaga kelgan chap qanot himoyachisi bilan ikki mavsum davomida ikki marta Premer-liga chempionligini qo'lga kiritgan edik. Uning asosiy "portlovchi oyoqi" esa har ikki qanotda ham ishlaganligi edi — chapda boshingni sindirib, o'ngda esa qo'llaringni sindirardi, biroq statistikasi bo'yicha boshqa hech kimga o'xshamagan edi. Beterbiyev uchun esa asosiy narsa shundaki, uning faoliyati davomida boshqa himoyachilardan ajratib turadigan narsa — chap yoki o'ng qanotda turibgina qanday portlovchi zarbalarni ishlab chiqarishi edi. Yana bir misol keltiraman: o'z vaqtida "Al-Nasr"da o'ynagan o'zbekistonlik chap qanot himoyachi Rahmatullaevni eslayman — u jahon darajasidagi raqiblar oldida ham, yaxshi darvozabonlar oldida ham o'zining "portlovchi oyoqlari" bilan barcha rekordlarni yangiladi. Ammo uning transfer narxi 400 ming evroda qoldi, chunki u o'zidan oldin ikki klubda shartnoma imzolagandi va iqtisodiy jihatdan shartnoma imzolanishidan oldin tugatilgan edi. Shuning uchun ham iqtisodiyotni hisobga olish kerak, lekin faqat pulgina emas — vaqt va sifat ham muhimdir.

Qani endi, ortiq bu savolning achchiq hidi keldimi? Keling, bir shunday hazil bilan boshlaylik: oʻshanday chap qanotni topib berdimki, uning oyoqlari haqiqatan ham *portlovchi* edi — bitta zarbasi uchun maydondagi chigirtkalar ham qoʻrqib ketardi. Bu yigit oʻtgan mavsumda chempionatning oʻzida toʻrtta golga mualliflik qildi, ammo undan koʻproq qiziqtiradigan narsa — uning oʻyinda oʻrta sohada qolib ketishi mumkinligining oldini olish uchun oʻtiradigan vaqtida ham bemalol „qoʻrquv qolipi“ni qoʻllardi. Nafaqat iqtisod, balki uning oʻzbekistonlik boʻlishi ham qoʻshimcha sabab edi — madaniy moslashuv yoʻq, jarohat vaqtida yurakdan yurakka oʻtkazilgan qoʻllab-quvvatlashning oʻzi vaqtni tejaydi. Goho boshqa muxlislar oʻzlarining shov-shuvli tarixlariga tayanishgandek, men ham bir paytlar shunday boʻlib oʻtgan jamoamizning oʻyinini eslayman: boʻsh oʻtgan oʻrinni toʻldirgan chap qanotdan oʻtgan birinchi toʻp barcha muxlislar zalini oʻziga qaram qildi — har ikki qanotda ham toʻp bilan raqib darvozasi oldiga yetib borganida, shunchaki bunday „portlovchi“ dan boshqa hech narsa yordam bermasligini tushunib oldik. Shu vaqtda iqtisodiyotni hisobga olish asosiy edi, lekin haqiqatan ham uning faoliyati uncha ham oddiy emasdi — vaqtni hisoblamasangiz, oʻz-oʻzidan yugurib chiqadigan portlovchi oyoqni yoʻqotib qoʻyishingiz mumkin, va bu vaqtni qaytarib olish yoʻq. Demak, foydalanish uchun mavjud variantlarning oʻrtasida qanday qaror qabul qilishimiz kerak? Qolaversa, iqtisodiyotni qoʻyib yubormasdan, Arturning oʻyin uslubiga toʻla mos keladigan himoyachiga ega boʻlishning asosiy yoʻli nimada?

E, toʻg'risi, bu savolning o'sha achchiq hidi meni ham hayron qoldirdi😅 Ha, iqtisodiyotni hisobga olish kerak, lekin ular borki, "portlovchi oyoq"ni kifoya qilmaydi! TemurPakhtakor to'g'ri aytdi — Arturni faqat qalqon deb o'ylash boshqa raqiblarga xabar yubormaydi. Uning oyoqlari esa barcha vaktimizni oladigan missil kabi!🤔 Shavkat Rahimovning koʻrsatkichlariga e’tibor beraman — O‘zbekiston chempionatida o‘ynaganiga qaramay, xalqaro maydonda unga qarshi chiqadiganlar yo‘lini yopib turishi uchun uning oyoqlarida portlovchi energiya bor-yo‘qligini aniq bilishimiz kerak. Chunki iqtisodiyat muhim, lekin vaqtni hisoblamasak, oʻzimizni oʻzimiz aldashib yuboramiz. Bu vaqtda esa, boshqa variantlarni koʻrib chiqishimiz lozim. Aziz_Ultras keltirgan misollar esa oʻsha "nafaqat iqtisod, balki vaqt va sifat ham muhim" degan gapni ochib berdi. 300 ming evroga kelgan chap qanot himoyachisi jamoani Premer-ligada chempionlikka olib chiqqan edi — uning oyoqlari esa faol, portlovchi va oʻz vaqtida ishlagan. Bu esa koʻrsatadiki, pul bilan birga vaqt va sifat ham asosiy omil boʻlishi mumkin. Demak, iqtisodiyatni qoʻyib yubormasdan, Arturning oʻyin uslubiga toʻla mos keladigan himoyachiga ega boʻlishning asosiy yoʻli mavjud variantlarni qattiqroq tahlil qilishda — uning faoliyatidagi statistikalarni, xalqaro tajribasini va faoliyatidagi portlovchi jihatlarni aniq koʻrib chiqishdan oʻtadi. Chunki agar vaqtni hisoblamasak, oʻzimizni oʻzimiz aldab, oyoqlardagi portlovchi energiyani yoʻqotib qoʻyishimiz mumkin!

Qani endi, muxlislar bormikan? Chunki men bu yerda yurak bilan koʻp narsa aytmoqchiman! Portlovchi oyoq degan narsa aslida boshqa narsaga oʻxshaydi — jamoaning oʻziga boʻlgan ishonchini oshirayotgan qorongʻu energiya. Beterbiyev uchun chap yoki oʻng qanotda boʻladigan yigitning oʻzi hech boʻlmaganda uning oʻyin uslubining bir qismi boʻla olishi kerak, buni qoʻshib gapirmasdan bilaman. Shavkat Rahimov haqida gap ketganda, ular uning xalqaro maydonda shunchaki "yaxshi koʻrsatkichlar"ga ega boʻlishini soʻrayaptimi? Kulgili! Oʻzbekiston chempionatidagi faoliyati haqida ochiqchasiga aytaman — u yerda himoyachilarni portlovchi oyoq bilan tinch qoʻyishadi-chi?! Hamkorlik qilish qobiliyati? Kelgusi mavsumda uning jamoaga moslashuvi uchun kerakli vaqtni hisoblamasdan nimani hammaga taklif qilish mumkin?! 500 ming evro haqida aytar ekanlar, asosiy narsa bunday pulga oʻn kun ichida Beterbiyevning oldiga oʻndan ortiq oʻyinchi chiqishi mumkinligi emas — balki u uchun shunday bir boʻshliqni toʻldiradigan yigit topilishi kerakki, uning oʻtkirligi Arturning portlovchi hisobiga qoʻshilishidan soʻng ikki baravar koʻpayishi mumkin! Oʻtgan mavsumdagi oʻyinlardagi statistikalarni boshlab... Ha, bu gʻoyadir, lekin vaqt yoʻqotishimiz mumkin! Uning oʻrniga Rahimov kelguncha Arturdagi energiya shunchaki bugʻlanib ketadi! Yana bir bor aytaman: vaqt va sifat iqtisoddan keyin keladi, lekin ularni hisobga olmasangiz, iqtisodiy gʻalaba ham yoʻqoladi! Yagona gʻoya — shu: chap yoki oʻng qanotda ishlatiladigan yigitning oʻz oyoqlarida Arturdagi kabi *tezlik* va *kuch* boʻlishi kerak. Boshqacha qilib aytganda, uning oʻz-oʻzidan yugurib chiqadigan portlovchi missili boʻlishi lozim, boshqa variantlarni oʻylab ham boʻlmaydi!

Ey, barchaga salom! Vaholanki, shu savolni yuragimga joylaganimdan keyin uzoq vaqt oʻtmay, oʻz-oʻzimga shunday deb oʻtirdim: „Navbatda Arturning oʻzi nima istashi mumkin?“ — chunki u oʻziga xos oʻyin uslubiga ega boʻlgan odam. Uning oldiga keladigan chap yoki oʻng qanotda ishlaydigan himoyachi uchun asosiy talab — uning oyoqlari Portlovchi energiyaning bir qismi boʻlib, Arturdagi boʻshliqni toʻldirishi kerak. Shunday ekan, iqtisodiyatni qoʻyib yubormasdan, toʻgʻri tanlov qilishning asosiy yoʻli uning oʻzi uchun qanday boʻlsa, shunday variantlarni izlashda yotadi. Shavkat Rahimov haqidagi gaplarga qaytsak, uning xalqaro tajribasi haqida toʻxtalishimiz mumkin. Biroq, oʻrta hududdagi faoliyatida shunchaki „yaxshi koʻrsatkichlar“ga eʼtibor berish oʻzi bilan birga juda ham yuzaki baholash boʻladi. Mening eshitganimcha, uning jamoasidagi oʻyinlarida faoliyatining asosiy qismi raqibning qanotlarini nazorat qilishga qaratilgan edi, ammo xalqaro maydonda uning oʻyin uslubini sinab koʻrish vaqti yetmaydi — vaqt tugʻri hisoblanadi. Shu sababli iqtisodiyatni hisobga olishning oʻzi yetarli emas, vaqt va sifat ham asosiy omillar sifatida koʻrilishi kerak. Shuningdek, xalqaro miqyosda oʻzbekistonliklarni koʻrib chiqishga oʻtadigan boʻlsak, ularning uyushmovchiligidan qoʻrqishimiz kerak. Masalan, Rahimovning faoliyatidagi portlovchi jihatlar haqida toza maʼlumot yoʻq — uning oʻyinlarida oʻrtacha 2-3 marta eshitiladigan toʻp yoʻqolishi haqida gapirish oʻrinli boʻlar edi, ammo bu haqiqatan ham „portlovchi“ degan maʼnoni bildiradimi? Bu yerda yana bitta savol tugʻiladi: iqtisodiyotni qoʻyib yubormasdan, asosiy narsani — Portlovchi energiyani yoʻqotmasdan vaqtni qanday tejash mumkin? Muxlislar fikriga koʻra, iqtisodiyotni hisobga olish asosiy omil boʻlsa ham, vaqt va sifatni koʻrishimiz lozimligini aytish joiz. Misol uchun, Aziz_Ultras keltirgan misolda 300 ming evroga kelgan chap qanot himoyachisi jamoani Premer-ligada chempionlikka olib chiqqan edi — uning faoliyati vaqtida portlovchi energiyani saqlab qolganligi asosiy sabab boʻlgan. Shu nuqtai nazardan qaraganda, iqtisodiyat bilan birga vaqt va sifatni hisobga olish juda muhim. Demak, asosiy gʻoya shundaki: iqtisodiyatni qoʻyib yubormasdan, vaqtni hisobga olib, Arturdagi portlovchi energiyani toʻldiradigan himoyachi topishimiz lozim. Shunday ekan, asosiy yoʻl shundan iboratki, uning oʻzi uchun qanday boʻlsa, shunday variantlarni izlash va oʻz vaqtida qaror qabul qilishdir.

Ochigʻini aytaman, bu savolning yuragimga qanchalik ogʻir tushganini bilasizmi?🤡 O'zbekiston chempionatidagi o'yinlarimga qaytib, bir vaqtda jamoamizning chap qanotida toʻp bilan *portlovchi* kabi oʻtayotgan yigitni eslayman — uning futbolkasidagi 22 raqamli oʻyinchini allaqachon eshitib boʻlgansiz. Devorlarga urilib qaytayotgan toʻplarni hisobga olish mumkinmi? Shuni aytish kerakki, iqtisodiyotni hisoblash yaxshi, ammo vaqtning ahamiyatini unutish — bu oʻz-oʻzidan *portlovchi* oyoqni yoʻqotish degani. Rahimov haqida gap ketganda, xalqaro maydonda uning faoliyatidagi asosiy narsaga eʼtiborsizlik qilganimizga ishonaman — oʻtgan mavsumdagi faoliyati boʻyicha uning qoʻshilishida portlovchi energiya borligini aniq bilishimiz kerak. Aytish kerakki, uning oʻyinlarida oʻrtacha 2-3 marta eshitiladigan toʻplar haqida gapirish oʻrinli boʻlardi, ammo bu "portlovchi" degan maʼnoni bildiradimi? Demak, foydalanish uchun mavjud variantlarning oʻrtasida qanday qaror qabul qilishimiz kerak? Chunki iqtisodiyatni qoʻyib yubormasdan, vaqtni hisoblamasak, oʻzimizni oʻzimiz aldab, oʻz-oʻzidan yugurib chiqadigan portlovchi oyoqni yoʻqotib qoʻyishimiz mumkin va bu vaqtni qaytarib olish yoʻq. Vaqt koʻrsatadi-chi.