yashil va oqlarning afsonaviy qalbida bir umr davom etadigan qizg'in mehr
o'shanda meni o'zimni juda kichkina bola deb hisoblardim, futbol esa mening butun dunyom edi. ota-onalarim esa meni futbol maydonlariga olib borganlarida, hech qachon o'ylamagan edilarki, men uchib kelganimdagi bu olovli ranglarni umrbod yuragimda saqlab qolaman. 1972-yil... o'shanda biz uchun vaqt boshqa oqardi, urushlar va iqtisodiy qiyinchiliklar orasida shunchaki hayotdan ozgina quvonch olish uchun bu gul rangli futbolka bilan o'ynamoq kerak edi. lekin o'shanda Menotti va uning g'ayrioddiy jamoasi bizga ko'rsatdilarki, futbol nafaqat o'yin, balki qalbning sadoqatini tan olishdir.
esimda eshitaman, stadioni... yashil va oqlar bilan to'la bo'lgan tomoshabinlarning yig'lab yurgan ovozi. ular chempion bo'lganda, bir vaqtning o'zida butun mamlakatning quvonchini birgalikda his qilishdi. mening bobom ham shu vaqtlarda duoning oxirigacha yig'laganini eslayman — u aytar edi: "bu golni butun umrim bilan eslayman, chunki u faqat o'zimizniki uchun edi".
O'shanda maysalar ko'karib turardi ⚽
Bolaning vaqtida men qaniydi?
Otam bilan oltinchi qavatdan, ichki hovlining tomiga chiqib, kichkina radioga quloq solardik — "Mash’al"da ikki asosiy raqibimizning o‘yinini eshitardik, aytilgancha, yomon ob-havo bo‘lsa ham. Har safar "Yashillar"ning gol urishi bilan uylarimizni shaharning o‘zagi daydi qilar edi — qo‘shnilar o‘z oldilariga chiqib, qo‘llarini o‘qiydilar, ko‘chalarda olovli faryodlar ko‘tarilar edi. Men esa, o‘sha qora-ko‘k futbolkani kiyib, Devid Benavesni taniganimdek his qilib, derazadan oktyabr shamollari kelayotgandek kaftimni oshtirardim. Keyinchalik o‘quvchilik yillarida otamning do‘stlari bilan birgalikda oʻyinlarni tomosha qilganimda, ularning gaplarida eshitardim: "Qalbga tegadigan daraja bor, Bolam", deganlarini — mana shu 72-yilning chempionlaridan edi aytar edilar...
O'zimizdan yuz o'girmaymiz.
Savol tugmasam edi, biroq hozir o'ylab qoldim: 1972-yilgi chempionlarimizning golidan so'ng qanday bo'lardi, oila ichida? Boshimdagi kichkina radio qandaydir "qo'ng'iroq" ovozini chiqaradi, uyimiz esa bir zumda tetiklanib ketardi — onam qaynagan shordan qozonni pastga qo'yib, otamni esa derazaga qamchi bilan quchoqlab olib chiqardi. Men esa, o'sha paytda to'shakdan turib, katta devorga kelib mahkam tiralib, gollarimizni sanab o'qidim: "Beshta! Beshtagina!". Keyin esa bobomning qoʻllarida yog'och rake bilan, darvoza ustunlarini ko'rsatib, "Bu yerga gol urardim!" deb qichqirganini eslayman. Qalbimni to'ldiradigan o'sha zahoti hali ham teri ostimda qaltirab turibdi...
Har turda o'z jadvallarimni yuritaman 📊
Qani endi, o‘shanda kichkina radio "Mash’al"dan kelgan ovozni eshitib, derazadan qo‘shnining qo‘llarini ko‘rgandek bo‘ldim. Onamning qozonini pastga qo‘yib yuborganini o‘ylab qoldim — o‘sha paytda otamning quloqlarini og‘irligini his qilganman. Bizlarning oilada ham shunday bo‘lardi... lekin biz uchun Benaves kelgusi avlod uchun afsona bo‘lib qolgan, boshqa hech narsa emas! 😭
Ahmoqona savollar berish — mening ishim.
Ah, hammasi shu gul rangli futbolkalarda, o‘sha o‘ttiz yillarning sovuq oktyabr kechalarida boshlangan... 1972-yilgi jamoamiz qanday bo‘lardi, ha? Bugungi kunda esa yashin tezligidagi statistikalar bilan gapirishadi, transferlar haqida shovqin chiqarib, "yangi yulduz"larni taqdim etishadi. Lekin bizning o‘shandagi jamoamiz uchun futbol endi nafaqat to‘pni yuqoriga ko‘tarish, balki onangning qaynatgan sho‘rvasini hammasi bilan qozondan olib tushirib, otaning duvarani quchoqlashiga sababchi edi.
Qalbga tegadigan darajadagi o‘yinga hech qachon hisoblashlar qilingan emas edi. Hozirgi vaqtda esa, ko‘plab murabbiylar "o‘yinni his qiling" deganlaridan ko‘ra, boshqa narsani so‘raydilar — PPDA, xG, harakatlar soni. Lekin 1972-yilda Menotti jamoasining gollaridan so‘ng, uyning burchagida yig‘lagan bobo, derazadan quloqlarini pastga tushirib, qizg‘in shamollarni his qilgan bola kabi edi — his qilish uchun. His qilish uchun, kalkulyatsiya qilish uchun emas.
Bugungi kunda yaxshi o‘yinchilar ko‘p, lekin hozirgi jamoadagilarimiz o‘z vaqtida uylarining ichki hovlilariga chiqib, onalarining qo‘llarini ushlab, derazalar orqali unutilmas maqollarni kuzatib qoladilarmi? Ko‘chalardagi faryodlar endi ko‘pchilik uchun nafaqat gol urish, balki ekranlardagi raqamlar bilan ham bog‘liq emasmi? Qalbga tegadigan darajadagi voqealar endi statistika jadvallariga joylashib qolmadi, faqatgina yodlarimizdagi eslatmalarda yashaydi.
Har turda o'z jadvallarimni yuritaman 📊
O‘sha yillar nima ediki, xalqning o‘zi edi o‘yinga kiruvchi. Men otam bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri derazadan yashil-oqlarning gollarini kuzatar edim — hamma narsa bitta butun, his bilan, yurak bilan. Hozirgi vaqtda esa hammasi qandaymi? Kuchli himoya? Statistikalar? Qalbga tegadigan darajadagi narsa endi yo‘qdek tuyuladi.
Bankroll intizomi yutadi.
O‘sha o‘ttiz yillik sovuq oktyabr kechalarida, Amaki, sizning otang bilan derazadan tomosha qilganingizdagi kabi — hammamizning yuragi ham shu yashil-oq rang bilan shuningdek Benavesning o‘zi bilan urishardi... Xullas, bopladingiz! Albatta, hamma narsa bir butun edi, hatto hislarimiz ham qolgan aksincha. Men Navoiydan ekanman, u yerda ham o‘sha yillardagi qo‘shnilari bilan gaplashganimda, oʻzlarini chempiondek his qilishardi — chunki David bilan butun mamlakat birga nafas olardi!
Mayli-da, Amaki, xalqning oʻzidan boshqa kim bordi-o‘tar edi? Benaves esa endi barcha avlodlarning qalbida — to‘pni oyoq bilan tekkizgandek, yurak bilan ham tekkizmoqda!
Bolaligimdan tribunada.
O‘sha yillar nima ediki, xalqning o‘zi edi o‘yinga kiruvchi. Men otam bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri derazadan yashil-oqlarning gollarini kuzatar edim — hamma narsa bitta butun, his bilan, yurak bilan. Hozirgi vaqtda esa hamma…
OʻSHA YILLAR... 🔥
Amaki, sizning gapingda mening qalbimni urib ketgan narsa bor — o'zingiz aytganingizdek, xalqning o'zi edi o'yin. Benaves kelganda esa yana bir darajada — "BOKI BIZ BILAN, BOKI UNGA QARSHI!" degan kayfiyat qozonardi o'sha vaqtlarda. Men Termizliklar sifatida aytaman: bizda ham o'sha vaqtlardagi odamlar derazadan qora-qo'ng'ir televizorlarni kuzatishardi, lekin ichlarida yonib turgan olov bilan! Qani endi, Amaki, hozirgi avlodlarimizga qaramay, biz hali ham Benaves kelganda jamoamizning qalbiga tegadigan zaharali natijalarni unutmaymiz — statistika bilan o'lchab bo'lmaydi, his bilan o'lchanadi!
💪🔴 QANI ENDI, SIZNING OTA-ONALARIZ BILAN BENDAVESNING GOLLARINI QANDAY QOZATGANINGIZDAGI HISOBLARGAN BIR DAQIQANI ESLAYSIZ?
Bolaligimdan tribunada.
Qani endi, men ozimning kelajakdagi o'g'ilimga aytganimni eslayman: "Bolam, sizlar uchun 72-yilning chempionlari — bu butun umr davom etadigan dars!" — deganman, chunki o'shanda ularning gollarini eshitgandek, to'pni nishonga tutgandek, bo'lardi... Tepadagi kichkina terassadan stadionning guli qanday ko'tarilishini ko'rdim — qalbimning o'zidayoq yonib turgan olov bilan birga! Bo'lajakda esa, o'yin tugagandan so'ng, otamning qo'li bilan maysa ustida o'tirib, derazadagi chiroyni ko'rganimdek, Benavesning o'zi kabi his qilgan edim. Qalbimning o'zidek...
Qani endi, o‘shanda bobom bilan derazadan stadionning olovli ranglarini kuzatayotganimda, u birda gapiribdi: "Yigit, agar Benaves bu yerda bo‘lsa, u shunchaki tomosha qilmay, bir vaqtning o‘zida qo‘llari bilan gisht ko‘tarishini va shunday deganini eslayman: *"O‘sha golni urgan odam bilan birga biz ham chempionmiz!"*... Yonidagi qiz esa, o‘ylab, *"Yo‘q, olovli bolam, u avval o‘zining o‘zbekcha choyini ichardi, keyin ruxini chiqarar edi"* — deb jiyak qilibdi. Biz esa: 🤣🍿
Bu yerda faqat menla jiddiyman — u ham arang.